asynchronous နှင့် synchronous မော်တာများအကြား ကွာခြားချက်

၁။ အလုပ်လုပ်ပုံ အခြေခံမူ-
asynchronous မော်တာ၏ အလုပ်လုပ်ပုံနိယာမသည် induction မော်တာ၏ အလုပ်လုပ်ပုံနိယာမအပေါ် အခြေခံထားသည်။ asynchronous မော်တာ၏ rotor သည် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်းကြောင့် ထိခိုက်သောအခါ induction မော်တာတွင် induction လျှပ်စီးကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ၎င်းသည် torque ကို ထုတ်ပေးကာ rotor လည်ပတ်ရန် စတင်စေသည်။ ဤ induced လျှပ်စီးကြောင်းသည် rotor နှင့် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်းကြားရှိ ဆွေမျိုးရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် asynchronous မော်တာ၏ rotor အမြန်နှုန်းသည် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်း၏ အမြန်နှုန်းထက် အမြဲတမ်း အနည်းငယ်နိမ့်ကျနေမည်ဖြစ်သောကြောင့် “asynchronous” မော်တာဟုခေါ်သည်။
synchronous motor ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ အခြေခံက synchronous motor ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ အခြေခံပါ။ synchronous motor ရဲ့ rotor speed ဟာ လည်ပတ်နေတဲ့ magnetic field ရဲ့ အမြန်နှုန်းနဲ့ တစ်ထပ်တည်းကျနေတာမို့ "synchronous" motor လို့ ခေါ်ပါတယ်။ synchronous motor တွေက rotor ကို synchronous လည်ပတ်နိုင်အောင် external power supply နဲ့ synchronize လုပ်ထားတဲ့ alternating current ကနေတစ်ဆင့် လည်ပတ်နေတဲ့ magnetic field ကို ထုတ်ပေးပါတယ်။ synchronous motor တွေမှာ rotor ကို လည်ပတ်နေတဲ့ magnetic field နဲ့ တစ်ထပ်တည်းကျနေစေဖို့ field current ဒါမှမဟုတ် permanent magnet လိုမျိုး external device တွေ လိုအပ်ပါတယ်။

၂။ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အင်္ဂါရပ်များ-
asynchronous မော်တာ၏ဖွဲ့စည်းပုံသည် ရိုးရှင်းပြီး stator နှင့် rotor တို့ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ stator တွင် windings သုံးခုရှိပြီး ၎င်းတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ၁၂၀ ဒီဂရီ ရွေ့လျားကာ alternating current မှတစ်ဆင့် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်းကို ဖန်တီးပေးသည်။ rotor တွင် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး torque ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ရိုးရှင်းသော ကြေးနီ conductor တစ်ခု ပါရှိသည်။
synchronous motor ရဲ့ဖွဲ့စည်းပုံဟာ ရှုပ်ထွေးပြီး stator၊ rotor နဲ့ excitation system တွေပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ excitation system ဟာ DC power source ဒါမှမဟုတ် လည်ပတ်နေတဲ့ magnetic field ကိုထုတ်ပေးတဲ့ permanent magnet ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ excitation system ကထုတ်ပေးတဲ့ magnetic field ကိုလက်ခံပြီး torque ထုတ်ပေးဖို့ rotor မှာ winding တွေရှိပါတယ်။

၃။ မြန်နှုန်းဝိသေသလက္ခဏာများ
asynchronous မော်တာ၏ rotor speed သည် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်း၏ speed ထက် အမြဲတမ်း အနည်းငယ်နိမ့်သောကြောင့် ၎င်း၏ speed သည် load အရွယ်အစားနှင့်အတူ ပြောင်းလဲသည်။ rated load အောက်တွင် ၎င်း၏ speed သည် rated speed ထက် အနည်းငယ်နိမ့်လိမ့်မည်။
synchronous motor ၏ rotor speed သည် လည်ပတ်နေသော magnetic field ၏ speed နှင့် အပြည့်အဝ synchronize လုပ်ထားသောကြောင့် ၎င်း၏ speed သည် constant ဖြစ်ပြီး load size ၏ သက်ရောက်မှုမရှိပါ။ ၎င်းသည် synchronous motor များအား တိကျသော speed control လိုအပ်သည့် application များတွင် အားသာချက်တစ်ခုပေးသည်။

၄။ ထိန်းချုပ်နည်းလမ်း-
asynchronous မော်တာ၏ အမြန်နှုန်းကို ဝန်က သက်ရောက်မှုရှိသောကြောင့်၊ တိကျသော အမြန်နှုန်းထိန်းချုပ်မှုကို ရရှိရန် အပိုထိန်းချုပ်မှုပစ္စည်းများ လိုအပ်လေ့ရှိသည်။ အသုံးများသော ထိန်းချုပ်နည်းလမ်းများတွင် frequency conversion speed regulation နှင့် soft start တို့ ပါဝင်သည်။
တစ်ပြိုင်နက်တည်းမော်တာများတွင် ကိန်းသေအမြန်နှုန်းရှိသောကြောင့် ထိန်းချုပ်မှုမှာ အတော်လေးရိုးရှင်းပါသည်။ အမြန်နှုန်းထိန်းချုပ်မှုကို အမြဲတမ်းသံလိုက်၏ လှုံ့ဆော်မှုလျှပ်စီးကြောင်း သို့မဟုတ် သံလိုက်စက်ကွင်းအစွမ်းသတ္တိကို ချိန်ညှိခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။

၅။ အသုံးချမှုနယ်ပယ်များ-
၎င်း၏ ရိုးရှင်းသောဖွဲ့စည်းပုံ၊ ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးခြင်းနှင့် မြင့်မားသောပါဝါနှင့် မြင့်မားသော torque အသုံးချမှုများအတွက် သင့်လျော်ခြင်းတို့ကြောင့် asynchronous မော်တာများကို လေစွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပန့်များ၊ ပန်ကာများ စသည်တို့ကဲ့သို့သော စက်မှုလုပ်ငန်းနယ်ပယ်များတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြသည်။
၎င်း၏ တသမတ်တည်းရှိသော အမြန်နှုန်းနှင့် ခိုင်မာသော တိကျသော ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းကြောင့် synchronous မော်တာများသည် ဓာတ်အားစနစ်များတွင် ဂျင်နရေတာများ၊ ကွန်ပရက်ဆာများ၊ ကွန်ဗေယာခါးပတ်များ စသည်တို့ကဲ့သို့ တိကျသော အမြန်နှုန်းထိန်းချုပ်မှု လိုအပ်သည့် အသုံးချမှုများအတွက် သင့်လျော်ပါသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် asynchronous မော်တာများနှင့် synchronous မော်တာများသည် ၎င်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ပုံမူများ၊ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ၊ မြန်နှုန်းဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ၊ ထိန်းချုပ်မှုနည်းလမ်းများနှင့် အသုံးချမှုနယ်ပယ်များတွင် သိသာထင်ရှားသော ကွာခြားချက်များရှိသည်။ ဤကွာခြားချက်များကို နားလည်ခြင်းသည် သီးခြားအင်ဂျင်နီယာလိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီစေရန် သင့်လျော်သော မော်တာအမျိုးအစားကို ရွေးချယ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။

စာရေးသူ: ရှာရွန်